TARIMSAL GİRDİ MALİYETLERİ ARALIK’TA DÜŞTÜ

Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Tarım-GFE’nin Aralık ayında aylık yüzde 1,30, yıllık yüzde 33,15 arttığını belirtirken, “Aralık ayı için açıklanan tarımsal girdi maliyetleri enflasyonu, bir önceki aya göre aylıkta ve yıllıkta düşüş göstermiştir. Ancak 10 yıllık Aralık ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ortalama altı ve yıllıkta ise ortalama üstü artış göstermiştir” dedi.

Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Aralık 2025 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.  Tarım-GFE’nin Aralık ayında aylık yüzde 1,30 arttığını belirten Çandır, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Aralık ayları ortalamasının (2,38) yüzde 55 altında ilan edilmiştir. Ortalama altı bir yükseliş olmakla birlikte bu rakam, son 10 yılın en yüksek 5. Aralık ayı artışı olmuştur” dedi. Tarım-GFE’nin Aralık’ta yıllık yüzde 33,15 arttığını belirten Çandır, “Bu yıllık rakam, son 10 yılın Aralık ayları ortalamasının (32,95) üzerine çıkmıştır. Ortalama üstü ilan edilen bu rakam, son 10 yılın en yüksek 4. Aralık ayı artışı olmuştur.  Aralık ayı için açıklanan tarımsal girdi maliyetleri enflasyonu, bir önceki aya göre aylıkta ve yıllıkta düşüş göstermiştir. Ancak 10 yıllık Aralık ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ortalama altı ve yıllıkta ise ortalama üstü artış göstermiştir” değerlendirmesinde bulundu.

EN FAZLA ARTIŞ VETERİNER HİZMETLERİNDE     

Aralık ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerini değerlendiren Çandır, Aralık ayında tohumda aylık yüzde 2,36, enerjide yüzde -3,45, gübrede yüzde 2,18, ilaçta yüzde 0,93, veteriner hizmetlerinde yüzde 6,43, yemde yüzde 2,15 ve diğer kalemlerde ise yüzde 0,69 aylık değişimler ilan edildiğini belirtti. Çandır, Aralık ayında tohumda yıllık yüzde 38,98, enerjide yüzde 21,13, gübrede yüzde 44,95, ilaçta yüzde 18,29, veteriner hizmetlerinde yüzde 72,78, yemde yüzde 34,37 ve diğer kalemlerde ise yüzde 40,37 artış ilan edildiğini kaydetti. Çandır, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında ise aylık yüzde 2,28 ve yıllık yüzde 25,56’lık artış ilan edildiğine dikkat çekti. Çandır, Aralık ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerine bakıldığında, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 1,14 ve yıllık yüzde 34,48 artış ilan edildiğini kaydeden Çandır, “Aralık ayları itibariyle bu rakamlar, aylıkta ve yıllıkta 2021 yılından sonraki en yüksek 2. rakamlar olmuştur” dedi. 

ÜRETİCİ ALEYHİNE SEYRETTİ

Aralık ayı tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 3,06 arttığını, bunun 10 yıllık Aralık ortalamasının (2,69) üzerinde olduğunu, yıllıkta ise yüzde 36,01 ile 10 yıllık ortalamanın (26,02) üzerinde ilan edildiğini kaydeden Ali Çandır, “Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs, Haziran ve Eylül aylarından sonra Aralık ayında da lehte bir durum ilan edilmiştir. 2025 yılına toplu olarak baktığımızda 8 ay aleyhte ve 4 ay lehte bir durum söz konusu olmuştur” dedi.   

Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini kaydeden Başkan Ali Çandır, yurtdışı üretici enflasyonu YD-ÜFE’nin Aralık’ta aylık yüzde 1,88, yıllıkta yüzde 32,46 arttığını, yurtiçi üretici enflasyonu YI-ÜFE’nin aylık yüzde 0,75 ve yıllık yüzde 27,62 ilan edildiğini belirtti. Çandır, “Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 0,67 ve yıllık ise yüzde 32,78 artmıştı. Bu durum, Aralık ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir” dedi.         

Aralık ayında üretici kesimdeki bu enflasyonlara karşılık tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylık yüzde 0,89 ve yıllık yüzde 30,89 arttığını kaydeden Ali Çandır, “Son 20 yıllık Aralık ayı ortalamalarının aylıkta yüzde 1,23 ve yıllıkta ise yüzde 18,32 olduğu hatırlanırsa yıllık manşet enflasyonun hala ne kadar yüksek seyrettiği daha iyi anlaşılır. Ayrıca Aralık ayında ilk kez aylık TÜFE, ortalama TÜFE’nin altında ilan edilmiştir” değerlendirmesinde bulundu.

SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL

Tüketici taraftaki gıda enflasyonunun Aralık ayında aylık yüzde 1,99 ve yıllık yüzde 28,31 arttığını, işlenmemiş gıda enflasyonunun Aralık’ta aylık yüzde 2,69, yıllık yüzde 21,63 arttığına dikkat çeken Başkan Çandır, “Yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık yüzde -0,11 ve yıllık yüzde 9,72 değişim göstermiştir. Bu rakamlar, ilk kez karşılaşılan rakamlar olarak veri setine girmiştir.  Tüketici taraftaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldığı yıllık enflasyonun altında bir enflasyona tüketicilerin maruz kaldığını göstermektedir. Böyle bir durum sürdürülebilir değildir” dedi.