TOBB Logo ISO 9001 LOGO ISO 10002 LOGO
Online İşlemler
USD 50,4198
EUR 55,1281
İMKB 11.014,58
ALTIN BİTCOİN
Antalya 22⁰C
X

COP31’DE TARIM İÇİN 31 MADDELİK ANTALYA MUTABAKATI

17/11/2026

COP31’DE TARIM İÇİN 31 MADDELİK ANTALYA MUTABAKATI

Antalya tarımının iklim değişikliğine uyum kapasitesini, çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliğini güçlendirmek, ortak politika, uygulama ve iş birliği önceliklerini belirlemek amacıyla “İklim Dayanıklı Tarım için Antalya Mutabakatı” imzalandı.

Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Antalya Tarım Konseyi (ATAK), Antalya Valiliği ve Antalya Büyükşehir Belediyesi arasında imzalanan mutabakat için Yeşil Bölge’deki Antalya Evi’nde tören düzenlendi. Törene Antalya Valisi Hulusi Şahin ve eşi, Antalya Mavi Akdeniz İnisiyatifi Proje Koordinatörü Ebru Şahin, Antalya Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Büşra Özdemir, ATB ve ATAK Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, ATB Başkan Yardımcısı Halil Bülbül, ATAK İcra Kurulu Üyeleri Berkay Bahar, Mehmet Ali Can, Nazif Alp ve Ebru Kaçın ile ATAK üyeleri katıldı.

TARIMDA YENİ DÜZENE HAZIRLIKLI OLMALIYIZ

Antalya Valisi Hulusi Şahin törende yaptığı konuşmada COP31’in uygulama odaklı olacağını belirterek imzalanan mutabakatın bunun önemli bir örneği olduğunu söyledi. Antalya’nın bir tarım şehri olduğunun altını çizen Şahin, kentin Türkiye’nin en büyük, dünyanın da sayılı tarım üretim merkezlerinden biri olduğunu belirtti. İklim değişikliğinden birinci derecede etkilenen sektörün tarım olduğunu vurgulayan Şahin, tarımın yeni düzene hazırlanması gerektiğini ifade etti. Şahin, şunları kaydetti:

“Artık eski usul tarım yöntemleriyle devam edebilme şansımız kalmadı. Artık yeni sözler, yeni uygulama yöntemleri tespit etmeli ve bunları uygulamalıyız. Bu; su yönetiminden tohum kullanımına, yeni tip seralardan yağmur hasadına, atık yönetimine kadar çok geniş çaplı bir uygulamayı beraberinde getiriyor. Bu mutabakatla Antalya çiftçileri, Antalya’da tarım konusundaki bileşenler ve paydaşlar şunu ifade ediyorlar: ‘Biz iklim değişikliğinin bize getirdiği yeni tarım yöntemlerine hazırlıklıyız. Bunun için elimizden geleni yapacağız.’”

ANTALYA TARIMI İÇİN DÖNÜM NOKTASI

İmzalanan mutabakatın sürdürülebilir ve çevreye duyarlı bir tarım için dönüm noktası olduğuna dikkat çeken Vali Şahin, çiftçilerin de bu mutabakat çerçevesinde üretim yöntemlerini değiştireceklerine inancını ifade etti. Vali Şahin, “Artık geleneksel yöntemlerle çiftçilik yapma dönemi kapanmıştır. Sürdürülebilir, çevreye duyarlı ve şehrimizin değerlerini koruyan yeni tip bir tarım zamanı gelmiştir” dedi.

POTANSİYELİMİZİ GÜÇLENDİRECEK ADIMLAR ATMALIYIZ

Antalya Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Büşra Özdemir, COP31’e ev sahipliği yapan Antalya’da bu mutabakatın imzalanmasının son derece yerinde ve önemli olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Biz Antalya olarak tarımda üretimin Türkiye’nin en önemli merkezlerinden biriyiz. En önemli şehirlerinden biriyiz. Bu potansiyelimizi kullanacak ve onu da güçlendirecek adımlar atmalıyız. Bu gücümüzü koruyabilmek için üreticilerimizin değişen iklim koşullarına uyum sağlamasını desteklemek ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini güçlendirmek zorundayız. Konseyin tüm paydaşları, Antalya Büyükşehir Belediyemizin bu alanda yaptığı çalışmaları çok güzel anlattılar. Evet, biz uygulayıcı bir belediyeyiz. Hep ne diyoruz? Bu COP’ta diyalog, uzlaşı, aksiyon, harekete geçmek lazım. Sözlerin eyleme dönüştüğü bir COP olması lazım.”

COP31 İÇİN KALICI ESER

Antalya Ticaret Borsası ve ATAK Başkanı Ali Çandır, COP31 kapsamında Antalya’da kalıcı bir eser bırakmak amacıyla böyle bir çalışma yaptıklarını belirtti. Bu çerçevede 30’u aşkın toplantı yaptıklarını ve 7 ana maddede 31 başlıkta Antalya tarımının iklim değişikliğiyle mücadelesini öngören bir anlaşmaya vardıklarını dile getiren Çandır, “Burada yaptığımız iş, işleyen kamu kurumlarının ve özel sektörün işlerine müdahale değil, aksine onların işlerini kolaylaştırıcı ve destek verici bir çalışmadır” dedi.

İklim değişikliğinin geleceğe ilişkin bir öngörü olmadığını, etkileri her geçen gün daha fazla hissedilen bir gerçek olduğunu kaydeden Çandır, “Artan sıcaklıklar, kuraklık, su kaynaklarımız üzerindeki baskılar ve değişen üretim koşulları, tarımımızın geleceğini doğrudan etkilemektedir. Bizler, çocuklarımıza ve onların çocuklarına daha yaşanabilir bir çevre bırakmak, güvenli gıdaya erişimi sağlamak, suyumuzu, toprağımızı ve doğal kaynaklarımızı korumak konusunda ortak bir sorumluluk taşıyoruz. Bu çalışmaya başından itibaren gösterdiği ilgi ve destek için Sayın Valimize özellikle teşekkür ediyorum” dedi.

Mutabakatın 7 ana başlık ve 31 maddeden oluştuğunu anlatan Çandır, “Su ve toprak kaynaklarımızın korunmasından bitkisel ve hayvansal üretime, akıllı tarım uygulamalarından kırsal kalkınmaya, tarımsal ticaretten iklim finansmanına kadar tarımımızın geleceğini ilgilendiren temel konularda ortak bir anlayışa ulaştık. Bu mutabakat, kurumlarımızın mevcut çalışmalarına alternatif oluşturmayı ya da görev ve yetki alanlarına müdahale etmeyi amaçlamıyor. Tam tersine, kurumlarımızın ve bütün tarım paydaşlarımızın çalışmalarını ortak hedefler etrafında buluşturmayı amaçlıyor. Bundan sonraki önceliğimiz, yürütülen çalışmaların mutabakat maddeleriyle uyumunu izlemek, işlemek ve sonuçlarını raporlamak olacaktır. Çünkü asıl başarı, bugün atacağımız imzalarda değil, bu mutabakatın sahada karşılık bulmasında olacaktır” diye konuştu.

ANTALYA ÖRNEK OLSUN

Antalya’nın tarımsal üretim gücü, bilgi birikimi ve kurumsal iş birliği kültürüyle bu konuda öncü olabilecek bir kent olduğunu vurgulayan Çandır, şunları söyledi:

“Diliyorum ki Antalya’da ortaya koyduğumuz bu ortak anlayış, diğer kentlerimize de örnek olur. Benzer mutabakatların ülkemiz genelinde yaygınlaşması, iklim değişikliğiyle mücadelede ve tarımımızın geleceğini güvence altına almada güçlü bir ortak iradenin oluşmasını sağlayacaktır. COP31’in Antalya’mıza bırakacağı en değerli miraslardan birinin bu mutabakat olmasını arzu ediyoruz. Ancak daha önce de ifade ettiğimiz gibi, bizim için COP31 bir bitiş değil, başlangıç noktasıdır. Hedefimiz, Antalya tarımını iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı hale getirmek ve bugün ortaya koyduğumuz ortak iradeyi kalıcı çalışmalara dönüştürmektir.”

Çandır, başta Antalya Valisi Hulusi Şahin olmak üzere, mutabakatın hazırlanmasında emeği geçen, katkı sunan ve bundan sonraki çalışmalarda sorumluluk üstlenecek konsey üyelerine, bütün kurumlara ve paydaşlara teşekkür etti.

31 MADDELİK TARIM MUTABAKATI

7 ana başlıktan ve 31 maddeden oluşan mutabakat su kaynakları yönetimi ve su verimliliği, toprak, bitkisel üretim ve sürdürülebilir üretim, hayvancılık, arıcılık ve su ürünleri, akıllı tarım, dijitalleşme ve enerji, kırsal kalkınma ve arazi yönetimi, tarımsal ticaret, işbirliği ve izlenebilirlik, tarımsal iklim finansmanı ve sigorta ana başlıklarından oluşuyor. Mutabakat maddeleri şöyle;

1. Su bütçesi, kalite ve izleme. Ülkemizin ve Antalya’nın su bütçesinin güncellenmesi; tarımsal su kalitesinin iyileştirilmesi, kullanılabilir su miktarının sürdürülebilir biçimde artırılması ve ekolojik koşullar elverdiğinde yerüstü su kaynaklarına öncelik verilmesi benimsenmiştir. Su Kaynakları Gözlem Ağı ve bilgi yönetim sistemleri güçlendirilecek; eğitim, bilinçlendirme, kapasite geliştirme ve Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir.

2. Su ayak izi, ürün deseni ve destekler. Yetiştirilen türlerin su tüketimi, birim metreküp su başına ürün miktarı ve ekonomik değeri ile karbon ayak izi birlikte ölçülecek; üretim planlamasında bu göstergeler esas alınacaktır. İklim hassasiyeti yüksek ürünlerin destek kapsamından çıkarılması ve su kısıtı olan ilçelerde yüksek su tüketimli ürünlere ilave su vergisi uygulanması önerileri, üretici etkileri, gıda arzı, hukuki dayanak ve sosyal adalet bakımından değerlendirilmek üzere yetkili mercilere sunulacaktır.

3. Yüksek rakımlı su kaynaklarının korunması. Yüksek rakımlı alanlardan su aktarımında biyolojik çeşitlilik ve habitatın korunması gözetilecek; ekolojik ve teknik uygunluk etütleri doğrultusunda suyun bir kısmının yerinde tutulmasına yönelik gölet ve benzeri çözümler değerlendirilecektir.

4. Su yönetiminde koordinasyon ve hacim esaslı ücretlendirme. Su yönetiminde görevli kurumlar arasında koordinasyon güçlendirilecek, yetki, izin, denetim ve yaptırım süreçlerinde uygulama birliği aranacaktır. Su kullanım bedellerinin alan veya ürün yerine tüketilen su hacmini gözeten adil modeller üzerinden belirlenmesi için düzenleme önerileri geliştirilecektir.

5. Alternatif su kaynakları, hasat ve sünger şehir uygulamaları. Yağmur suyu, uygun arıtma ve kalite koşullarını sağlayan gri ve kullanılmış suların tarımda güvenli kullanımı için kamu destekli pilot uygulamalar yapılması; yeraltı barajları ve yapay besleme sistemlerinin geliştirilmesi benimsenmiştir. Taşkın ve yüzey akışını azaltmak için toplama alanları, sekiler, sarnıçlar ve suyu yeraltına yönlendiren sünger şehir uygulamaları desteklenecektir.

6. Modern sulama, kooperatifler ve yenilenebilir enerji. Sensör destekli ve kapalı sistem sulamanın her yıl en az %10 yaygınlaştırılması hedefi, başlangıç düzeyi ve kaynak ihtiyacı belirlenerek eylem planında değerlendirilecektir. Sulama birlikleri ve kooperatiflerinin yenilenebilir enerji ve toplu yağmur suyu hasadı yatırımları ayrıca desteklenecektir.

7. Kurakçıl peyzaj. Kent ve kırsal peyzajda kurakçıl bitkilendirme stratejileri geliştirilecek; peyzaj projelerinde su tüketimini sınırlayan ölçütler ve gerekli mevzuat düzenlemeleri desteklenecektir.

8. Kuraklığa dayanıklı çeşitler ve tohumluk tescili. Tahıl türlerinde bölgesel tohumluk tescili ile kuraklık toleransı, düşük su tüketimi ve abiyotik stres denemelerinin tescil ölçütlerine eklenmesi için çalışmalar yürütülecek; kuraklığa toleranslı tür ve çeşitlerin Ar-Ge faaliyetlerine daha fazla kaynak ayrılması ve üretimlerine ilave destek verilmesi önerilecektir.

9. Genetik kaynakların korunması. Bitkisel ve hayvansal genetik kaynakların korunması, envanterinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımında ilgili kurumlar arasında iş birliği güçlendirilecektir.

10. Toprak nemi, biyolojik çeşitlilik ve organik madde. Organik malç kullanımıyla toprak neminin korunması, toprak biyolojik çeşitliliği araştırmalarının önceliklendirilmesi ve organik-biyolojik gübre teşviklerinin geliştirilmesi benimsenmiştir. Besin kullanım etkinliğini artıran yöntemler, organik madde ilavesi ve üreticilerin kompost ile vermikompost üretimine yönelik eğitim ve destekler yaygınlaştırılacaktır.

11. Toprak tuzlulaşması, kirleticiler ve madencilik etkileri. Tuzlulaşan tarım alanları tespit edilip haritalandırılacak, tarım topraklarındaki sıvı ve katı kirleticilerin türleri, düzeyleri ve yayılımı düzenli izlenecektir. Taş ocakları ve maden sahalarının tarım arazileri ve ekosistemler üzerindeki tahribatının önlenmesine yönelik denetim ve iyileştirme çalışmaları güçlendirilecektir.

12. Kimyasal girdilerin azaltılması ve biyostimülantlar. Kimyasal gübre ve pestisitlerin gereksiz ve aşırı kullanımı, verim ve kaliteyi gözeten bilimsel geçiş programlarıyla azaltılacaktır. Biyostimülantlar ve mikrobiyal ajanların bitki besleme ve korumada güvenli kullanımına ilişkin mevzuatın geliştirilmesi desteklenecektir.

13. Ruhsatlandırma ve biyolojik mücadele. Ruhsatlı bitki koruma ürünü bulunmayan türler için ilk ruhsat süreçlerinin hızlandırılması ve kolaylaştırılması önerilecek; iyi tarım uygulamaları, biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemleri yaygınlaştırılacak, biyolojik bitki koruma preparatlarının ruhsatlandırılması teşvik edilecektir.

14. Tarımsal yapılar ve tarım arazilerinin korunması. Tarımsal yapıların ruhsatlandırılmasında proje şartının getirilmesi, Antalya’da yeni projesiz örtüaltı alanlara izin verilmemesi, mevcut yapıların yetkili komisyonlarca uygunluk yönünden incelenmesi ve gerekli koşulları sağlamayanların hibe/kredi desteklerine erişiminin mevzuat ve geçiş hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi önerilecektir. Tarım arazilerinin tarım dışı kullanıma karşı korunması esas alınacaktır.

15. Zeytinyağı üretimi atık su ve prina tesisi. Antalya’da zeytinyağı üretiminden kaynaklanan yüksek hacimli atık su ve prinanın çevreye zarar vermeden toplanması ve geri kazanılması amacıyla yüksek kapasiteli bir tesis kurulması desteklenecektir.

16. Bölgesel hayvancılık ve küçükbaş üretimi. Hayvancılık desteklerinde yalnızca verim artışı değil, daha az girdi tüketimi ve sürdürülebilirlik esas alınacak; niş ve bölgesel ürünler teşvik edilecektir. Küçükbaş hayvancılığın, özellikle keçi etinin toplam kırmızı et üretimindeki payının en az üçte bire çıkarılması önerisi, ekonomik, ekolojik ve üretim kapasitesi açısından fizibiliteye tabi bir hedef olarak değerlendirilecektir.

17. Sıcaklık stresi ve mera yönetimi. Hayvancılıkta sıcaklık stresini azaltan havalandırma, soğutma ve kapasite geliştirme yatırımları desteklenecek; meraların kapasitesi ve verimi izlenerek su dengelerinin korunması ve iyileştirilmesi sağlanacaktır.

18. Çobanlık, kadınlar ve gençlerin sosyal güvencesi. Çobanların sosyal güvence olanakları ve yayla yaşam koşulları iyileştirilecek; kırsalda ve tarımda çalışan kadınlar ile genç çiftçilerin devlet destekli sosyal güvenlik kapsamına alınmasına yönelik düzenlemeler desteklenecektir.

19. Arıcılığın iklim uyumu. Arıcılıkla uğraşan hane ve işletmelerin iklime uyum kapasitesi geliştirilecek, doğal faaliyet alanları korunacak ve bitkisel üretimde ilaçlama saatleri arıcılığın ihtiyaçları da gözetilerek yerelde düzenlenecektir.

20. Su ürünlerinde sürdürülebilirlik ve idari süreçler. Su ürünleri yetiştiriciliğinde sürdürülebilirlik esas alınacak; izin, izleme ve denetim süreçleri kamu yararı, şeffaflık ve maliyet etkinliği gözetilerek koordineli biçimde yürütülecek, farklı kurumlara dağılan işlemlerin gereksiz mali yük oluşturmaması için düzenlemeler önerilecektir.

21. Tarımsal teknoloji, yerli sensör ve LED üretimi. Tarımsal teknoloji uygulamalarının yaygınlaşması için öncelikli destek ve proje çağrıları geliştirilecek; akıllı tarımın erişilebilir maliyetle uygulanması amacıyla yerli sensör ve LED teknolojisi üretimi teşvik edilecektir.

22. Dijital veri entegrasyonu, erken uyarı ve ormanlar. Tarımsal veri tabanları bütünleştirilecek; uydu ve sensör tabanlı izleme, erken uyarı ve karar destek sistemlerine yatırım yapılacak, özellikle küçük aile işletmelerinin erişimi teşvik edilecektir. Ormanların yapay zekâ destekli izlenmesi ve yangın riski belirleme ile erken uyarı sistemleri bu dijital altyapıyla eşgüdümlü geliştirilecektir.

23. Elektrifikasyon, yenilenebilir enerji ve GES geliri. Kaynak metinde yer alan, nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035’e kadar küresel ölçekte %35’e çıkarılmasına ilişkin “35’e 35” hedefi çerçevesindeki gelişmeler izlenecek; tarımda yenilenebilir enerji kullanan sistemler ve örtüaltı yapılar desteklenecektir. Tarımsal amaçlı güneş enerjisi sistemlerinde üretim fazlasından üreticinin gelir elde etmesine olanak sağlayacak mevzuat seçenekleri önerilecektir.

24. Kırsalda gelir çeşitliliği ve yaşam kalitesi. Dağ ve orman köylerinde tarım içi ve tarım dışı ek gelir faaliyetleri geliştirilecek; kırsalda sağlık, eğitim, ulaşım, iletişim, sosyal ve kültürel hizmetlerin erişilebilirliği ve kalitesi artırılacaktır.

25. Miras, arazi toplulaştırması ve kapsayıcılık. Miras hukukundan kaynaklanan tarım arazisi parçalanması sorunlarının çözümüne ve arazi toplulaştırması mevzuatının etkin uygulanmasına yönelik çalışmalar desteklenecek; kadınlar ve gençlerin araziye ve üretim olanaklarına erişimi öncelikli olarak gözetilecektir.

26. Tarımsal ürün kayıplarının azaltılması. Hasat, depolama, taşıma ve pazarlama süreçlerinde tarımsal ürün kayıplarını azaltacak uygulama ve yatırımlar için teşvikler geliştirilmesi desteklenecektir.

27. Katılımcı tarımsal ticaret politikası. Tarımsal ticaretin düzenlenmesinde üretici örgütleri, meslek kuruluşları, ihracatçılar ve diğer sektör paydaşlarının karar süreçlerine katıldığı kapsayıcı bir yöntem benimsenecektir.

28. Yeşil Mutabakat’a uyum ve Akdeniz bilgi ağı. Tarım sektörünün Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyumu için eğitim ve yayım faaliyetleri artırılacak; Akdeniz şehirlerinin deneyim ve veri paylaşımı ile ortak fonlardan yararlanmasına yönelik bir bölgesel bilgi ve iş birliği ağı kurulması desteklenecektir.

29. Coğrafi işaretli ürünlerde izlenebilirlik. Coğrafi işaretli ürünlerde üretimden pazara izlenebilirliğin sağlanması, denetim ve doğrulama sistemlerinin geliştirilmesi için ortak çalışmalar yürütülecektir.

30. Tarımsal destek bütçesi ve faaliyet esaslı finansman. Tarım Kanunu’nda tarımsal destekler için bütçeden ayrılacak kaynağın gayrisafi millî hasılanın yüzde birinden az olamayacağına ilişkin hükmün uygulanması ve tarımda iklim uyum finansmanının bu çerçevede güçlendirilmesi savunulacaktır. Tarımsal yatırım ve işletme finansmanında sürdürülebilirlik, üreticinin deneyimi ve mülkiyet yerine fiilî faaliyet sahipliği dikkate alınacaktır.

31. TARSİM ve iklim risklerinin sigortalanması. TARSİM kapsamında prim indirimiyle desteklenen zarar önleyici ve risk azaltıcı sistemlere yönelik ilave teşvikler geliştirilecek; yerel iklim ve üretim risklerine uygun sigorta teminatlarının çeşitlendirilmesi için çalışmalar yürütülecektir.

Daha iyi bir deneyim için çerezleri kullanıyoruz; Sitemizin işlemesini sağlamak için teknik çerezler kullanılmaktadır. Çerezler hakkında detaylı bilgi için Antalya Ticaret Borsası İnternet Sitesi Çerez Politikaları Metnini incelemenizi rica ederiz.
Çerez Politikalarımız Reddet Kabul Et
X
WhatsApp ile iletişime geçin